Intercyza to umowa zawierana u notariusza, w której narzeczeni lub małżonkowie ustalają własne zasady dotyczące majątku. Najczęściej służy do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Maksymalna taksa notarialna wynosi 400 zł netto (492 zł brutto), a cała czynność trwa zwykle jedną wizytę w kancelarii. Poniżej wyjaśniamy, kiedy warto ją zawrzeć, jakie dokumenty przygotować i jakie ma skutki.
Czym jest intercyza?
Intercyza to potoczna nazwa małżeńskiej umowy majątkowej. Na jej podstawie małżonkowie mogą uregulować swoje stosunki majątkowe inaczej niż przewiduje ustawowa wspólność majątkowa. W intercyzie można:
- ustanowić rozdzielność majątkową,
- ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków,
- rozszerzyć wspólność majątkową,
- ograniczyć wspólność majątkową.
Jeśli małżonkowie nie podpiszą intercyzy, z chwilą ślubu powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa.
Intercyza a rozdzielność majątkowa: czym się różnią?
Te dwa pojęcia często są używane zamiennie, ale oznaczają co innego. Intercyza jest umową. Rozdzielność majątkowa jest jednym z ustrojów majątkowych, które można wprowadzić na jej podstawie.
Rozdzielność majątkowa może też zostać ustanowiona przez sąd, na żądanie jednego z małżonków, gdy drugi nie zgadza się na intercyzę, a istnieją ważne powody. To jednak droga dłuższa i trudniejsza niż wizyta u notariusza.
Intercyza przed ślubem i po ślubie: czym się różnią?
Intercyzę można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie małżeństwa. Procedura w obu przypadkach jest taka sama: wymaga wizyty u notariusza i podpisania umowy w formie aktu notarialnego.
Intercyza przed ślubem (intercyza narzeczeńska) to dobre rozwiązanie dla osób, które chcą świadomie ustalić zasady dotyczące majątku, zanim zaczną wspólne życie. Jej postanowienia zaczynają obowiązywać dopiero od dnia ślubu.
Intercyza po ślubie (intercyza małżeńska) zawierają osoby, które już są małżeństwem. Brak intercyzy przed ślubem nie zamyka więc drogi: małżonkowie mogą zmienić ustrój majątkowy w dowolnym momencie trwania małżeństwa. Umowa działa na przyszłość, od dnia jej zawarcia.
Kiedy warto rozważyć intercyzę?
Intercyza nie jest wyrazem braku zaufania, tylko sposobem na uporządkowanie spraw majątkowych. Najczęściej decydują się na nią osoby, które:
- prowadzą działalność gospodarczą i chcą ograniczyć ryzyko dla majątku rodziny,
- wchodzą w małżeństwo z dużą różnicą majątkową,
- zawierają kolejne małżeństwo i mają dzieci z poprzedniego związku,
- chcą samodzielnie zarządzać swoimi dochodami i majątkiem.
Jak zawrzeć intercyzę?
Małżeńska umowa majątkowa wymaga formy aktu notarialnego. Zwykła umowa podpisana przez narzeczonych lub małżonków nie wystarczy i nie będzie ważna. Wystarczy umówić termin w kancelarii notarialnej. Notariusz przygotuje projekt umowy, omówi jej skutki i odczyta akt przed podpisaniem.
Ile kosztuje intercyza?
Za sporządzenie umowy majątkowej małżeńskiej notariusz może pobrać maksymalnie 400 zł netto, czyli 492 zł brutto z VAT. Do tego dochodzą koszty wypisów aktu notarialnego, których wysokość zależy od liczby stron i liczby wydawanych egzemplarzy. W praktyce podstawowy koszt intercyzy to więc około 500 zł plus wypisy.
Więcej o opłatach notarialnych przeczytasz w artykule Ile kosztuje notariusz w Łodzi.
Jakie dokumenty są potrzebne do intercyzy?
Zawsze potrzebne są dokumenty tożsamości (dowód osobisty lub paszport) obu osób. Pozostałe dokumenty zależą od tego, kiedy zawierana jest umowa:
- przed ślubem: wystarczy informacja o planowanym ślubie,
- po ślubie: dobrze jest mieć odpis skrócony aktu małżeństwa. Jeśli nie ma takiej możliwości, wystarczą data i miejsce zawarcia małżeństwa.
Czy intercyza działa wobec banków i wierzycieli?
Tak, ale pod warunkiem, że osoba trzecia wiedziała o jej zawarciu i rodzaju. Dlatego po podpisaniu intercyzy warto poinformować bank, kontrahentów i wierzycieli, najlepiej na piśmie. Bez tego małżonek może nie móc powołać się na intercyzę wobec nich.
W przypadku upadłości warto również pamiętać o tym, że ustanowienie rozdzielności majątkowej umową majątkową jest skuteczne w stosunku do masy upadłości tylko wtedy, gdy umowa zawarta została co najmniej 2 lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Czy intercyza obowiązuje po rozwodzie?
Skutki intercyzy dotyczą przede wszystkim okresu trwania małżeństwa. Po prawomocnym rozwodzie małżeństwo ustaje, a wraz z nim ustaje małżeński ustrój majątkowy. Intercyza może jednak mieć duże znaczenie przy rozliczeniu majątku zgromadzonego w czasie małżeństwa.
Czy intercyza wpływa na dziedziczenie po małżonku?
Intercyza decyduje o tym, jaki majątek należy do każdego z małżonków, a więc także o tym, co będzie podlegało dziedziczeniu. Sama intercyza nie wyłącza jednak małżonka z dziedziczenia. Jeśli małżonkowie chcą inaczej uregulować spadek, potrzebny może być testament notarialny. Trzeba przy tym pamiętać o zachowku, który w określonych sytuacjach przysługuje najbliższym członkom rodziny.
Czy intercyzę można zmienić albo rozwiązać?
Tak. Małżonkowie mogą w każdej chwili zmienić treść intercyzy albo z niej zrezygnować i wrócić do wspólności ustawowej. Intercyzę narzeczeńską można zmienić lub uchylić jeszcze przed ślubem, bo i tak zaczyna działać dopiero od dnia zawarcia małżeństwa.
Zmiana lub rozwiązanie intercyzy wymaga zawarcia nowej umowy w formie aktu notarialnego, tak samo jak przy pierwszej umowie.
Najczęściej zadawane pytania o intercyzę
Czy oboje narzeczeni lub małżonkowie muszą być obecni u notariusza?
Tak, umowę podpisują obie strony. Wyjątkowo można działać przez pełnomocnika, ale pełnomocnictwo musi mieć formę aktu notarialnego.
Ile trwa podpisanie intercyzy?
Sama wizyta trwa zwykle około 30 minut. Termin warto umówić z wyprzedzeniem, szczególnie w sezonie ślubnym.
Czy można zawrzeć intercyzę z mocą wsteczną?
Nie. Umowa działa od dnia jej zawarcia, a intercyza narzeczeńska od dnia ślubu.
Czy intercyza jest droga?
Nie. Maksymalna taksa to 492 zł brutto plus koszt wypisów.
Rada notariusza przed podpisaniem intercyzy
Najważniejsza decyzja nie zapada przy samym podpisie, ale przy wyborze ustroju majątkowego. Zanim umówią się Państwo na wizytę, warto wspólnie odpowiedzieć na pytanie, co intercyza ma załatwić: ochronę majątku rodziny przed ryzykiem związanym z działalnością gospodarczą, jasny podział majątku wniesionego do małżeństwa czy samodzielne zarządzanie dochodami. Od tej odpowiedzi zależy, czy lepsza będzie pełna rozdzielność majątkowa, rozdzielność z wyrównaniem dorobków, czy tylko rozszerzenie lub ograniczenie wspólności.
Po podpisaniu umowy warto od razu poinformować bank i wierzycieli, a przy większym majątku przemyśleć także kwestie dziedziczenia. Jeśli mają Państwo pytania dotyczące swojej sytuacji, Kancelaria Notarialna w Łodzi odpowie na nie telefonicznie (42 250 52 19) lub mailowo (notariusz@katarzynakulagic.pl). Więcej o innych sprawach rodzinnych i majątkowych znajdą Państwo na stronie kancelarii.
